مولف ناشناخته
ديباچه 68
تاريخ شاهى ( فارسى )
عوضى بايشان نبايد ، همه محروم بازگشتند . مغفور فخر الملك رحمه اللّه گفت : اى خداوند ، اين مبلغ پانصد ششصد دينار برآيد ، اين درويشان محروم كردن نشايد ، اگر وجهى از ديوان بديشان نمىپردازد - اگر فرمان باشد - بنده از خاصهء خود اين وجه بسازد . تركان را رحمة اللّه [ عليها ] ازين مضايقت شرم گرفت ، فرمود كه قيمت كنند و وجه از ديوان بدهند . » « 1 » ماركوپولو سياح معروف ونيزى ( 1254 / 1323 م - 652 - 722 ه ) كه از كرمان نيز گذشته است ذكرى از اين بناى عظيم مىكند . لسترنج مىنويسد در كرمان ساختمان گنبديست عظيم معروف به قبه سبز كه بر بالاى قبر است . كتيبهايست مشتمل بر اسامى معمارانى كه آن بنا را ساختهاند و تاريخ آن ششصد و چهل هجريست « 2 » . سايكس در سفرنامهء خود ( هشت سال در ايران ) مىنويسد : « اين بنا تا سال 1896 ميلادى ( 1314 ق ) بارزتر و مهمتر ابنيه كرمان بشمار ميرفت و در آن تاريخ ، زلزله بناى آن را كه رو به اضمحلال نهاده بوده به كلى ويران ساخت . اين محل مقبرهء يكى از امراى قراختائى و يك قسمت از مدرسه را كه بنام مدرسهء تركآباد معروف بوده تشكيل ميداده است . قبهء مزبور ساختمان عجيب استوانهاى شكل بود در خارج محوطهء آن خاتمكارى و تذهيب قابل و دلفريبى چشمان بيننده را خيره ميساخت . در گچ كاريهاى داخل محوطه نيز جسته جسته آثار طلاكارى و تذهيب ملاحظه ميشد . . . كتيبهء روى ديوار را بطريق ذيل براى نگارنده خواندند : عمل استاد خواجه شكر اللّه و استاد عنايت اللّه ولدان استاد نظام الدين معمار اصفهانى ، تاريخ اين بنا ششصد و چهل هجرى بوده كه هشت سال بعد از وفات براق حاجب مؤسس سلسلهء قراختائى مىباشد يك قسمت اين بنا را وكيل الملك به خيال يافتن گنج خراب كرده « 3 » و قسمت ديگر را هم جلال الدوله .
--> ( 1 ) - متن همين كتاب ص 16 ( 2 ) - لسترنج . سرزمينهاى خلافت شرقى . ترجمه محمود عرفان ص 329 ( 3 ) - سايكس ، هشت سال در ايران . ترجمه سعادت نورى ص 226